Povodom 110. godišnjice spasavanja srpske vojske od strane italijanske Kraljevske mornarice, Ambasada i Italijanski institut za kulturu u Beogradu, u saradnji sa Vojnim muzejem Srbije, organizovali su izložbu istorijskih fotografija „Preko mora, spasavanje 1915–1916, priča o italijansko-srpskom prijateljstvu“ u Muzeju Jugoslavije u Beogradu.
Izložba, koju su otvorili italijanski i srpski ministar odbrane, obeležava jednu od najtežih epizoda u istoriji Beograda tokom Prvog svetskog rata. U kasnu jesen 1915. godine, Srbiju je savladala zajednička ofanziva Bugarske, Austrougarske i Nemačke. Srpska vojska i desetine hiljada civila bili su primorani na mučno povlačenje preko albanskih planina pod snegom, suočeni sa ekstremnom hladnoćom, glađu i bolestima. Ovaj tragični marš odneo je desetine hiljada života.
Kada su preživeli stigli do jadranske obale, intervencija italijanske Kraljevske mornarice omogućila je izuzetnu operaciju spasavanja. Između decembra 1915. i februara 1916. godine, italijanske pomorske jedinice evakuisale su približno 260.000 vojnika i civila, 10.000 konja i velike količine materijala, prebacujući ih u razne mediteranske luke. Zahvaljujući ovoj operaciji, Jadran je transformisan iz ratišta u pravi put spasa, nesumnjivo doprinoseći opstanku srpske vojske i institucija (uključujući i samog kralja Petra).
Izložba, sa opisima fotografija na srpskom, italijanskom i engleskom jeziku, otvorena je za javnost u Muzeju Jugoslavije u Beogradu do 10. marta 2026. godine.
„Kroz fotografije iz tog perioda, dokumente i istorijske materijale, od kojih neki nikada ranije nisu objavljeni, izložba prati izuzetnu humanitarnu i logističku operaciju spasavanja srpske vojske koju je sprovela italijanska Kraljevska mornarica tokom Prvog svetskog rata“, izjavio je Luka Gori, ambasador Italije u Srbiji. „Posebno nam je drago što možemo da doprinesemo u predstavljanju srpskoj javnosti ove stranice istorije, koja je, nažalost, malo poznata, a ipak predstavlja neizbrisiv prikaz solidarnosti između Italije i Srbije i potvrđuje trajnu vrednost prijateljstva između naše dve zemlje.“
